Leer eens iets van een dier.

(het moet niet altijd andersom zijn)

tekst afkomstig van Antwerpen Zoo

10 dieren, 10 beestig slimme energietips,

10 besparingen op je energiefactuur

Mensen zijn de intelligentste wezens

op aarde, wordt wel eens gezegd.

Maar toch.

Als je eens nagaat hoe onverstandig

we soms omgaan met energie, lijken

we al een pak minder intelligent. Zeker als je dat

vergelijkt met dieren.

Dieren hebben net zoals mensen energie nodig,

maar in tegenstelling tot ons moeten ze zich

zien te redden met wat de natuur hen biedt. Een

centrale verwarming, een ventilator, een koelkast:

dat hebben ze allemaal niet. Ze hebben het

trouwens ook niet nodig, want als het op energie

aankomt, zijn ze een pak inventiever dan wij,

mensen.

De zeeotter

Zeeotters maken gebruik van de lucht -meer

bepaald van luchtbelletjes- om zich te beschermen

tegen de koude van het water. Een ietwat vreemde,

maar heel doeltreffende vorm van isolatie.

Als zeeotters in het water zitten, zal je zien dat ze voortdurend

rondwentelen en buitelen. Heel vaak zal je ze ook

zien krabben aan hun pels. Heeft de zeeotter op zo'n

momenten jeuk? Of vindt hij het gewoon leuk om de

speelvogel uit te hangen? Misschien wel, maar dat is

niet de verklaring voor zijn vreemde gedrag. Als de zeeotter

rondwentelt of in zijn pels krabt, dan doet hij dat

omdat daardoor luchtbelletjes ontstaan. Die belletjes zullen

zich gaan nestelen in zijn pels en zorgen voor een

natuurlijke isolatie tegen het soms heel koude water.

Neem een voorbeeld aan de zeeotter

en hou je warm met lucht.

Jezelf -zoals de zeeotter- warm houden met luchtbelletjes?

Het kan! Je hebt er zelfs niet meer voor nodig dan

een donsdeken. Ga je een koude nacht tegemoet, schud

dan je deken eens goed op voor je gaat slapen. Er zal

zich lucht nestelen tussen de veertjes in je deken en die

lucht zal je beschermen tegen de koude. Een bijkomend

voordeel is dat je de thermostaat van de verwarming op

die manier alweer een paar graadjes lager kan zetten.

Voor 's nachts is zestien graden Celsius voldoende.

Dit is geen zeeotter, maar een gewone,  als zij in het water duiken laten zij een spoor na van warme luchtbellen, een goeie manier om af te koelen.

De wallaby

De wallaby -een kleine kangoeroe, zeg maar - is

een uitblinker in het optimaal benutten van energie.

Verrassend, niet? Al dat springen: je zou denken dat daar

massa's energie in kruipen. Niets is minder waar.

Als de wallaby springt, doet hij dat net om energie uit te

sparen. Zou hij gewoon lopen, zoals alle andere viervoeters,

dan zou hem dat immers pákken meer energie

kosten.

Het geheim? Springen vergt slechts één keer energie. Al

de rest komt vanzelf. Eén keer doet de wallaby zijn best

om een goeie sprong te maken, en zijn elastische pezen

zorgen ervoor dat hij -met relatief weinig moeite- blijft

springen. Vergelijk het met een veer (of zo’n springballetje): één keer indrukken (of laten botsen)

en er is geen stoppen meer aan!

.

Neem een voorbeeld aan de wallaby

en spaar energie uit.

Energie uitsparen kan je al door een paar heel kleine ingrepen.

Kook bijvoorbeeld altijd met het deksel op de pot en

met weinig water. Koken zonder deksel kost je al gauw

drie keer meer energie. Bewaar ook je afwas tot je voldoende

hebt om een hele vaatwasmachine mee te vullen.

Beter één keer goed afwassen dan twee keer half. Let er

bij aankopen ook op dat je toestellen aanschaft met een

A-label. Gebruik ook spaarlampen.???.

De aalscholver

Sommige dieren maken optimaal gebruik van de wind en

de zon. Neem nu de aalscholver.

De aalscholver is een grote, koolzwarte watervogel, die

zich voedt met visjes. Om nu aan die visjes te geraken,

moet de aalscholver vaak het water induiken. Op die

manier drijft hij zijn prooi tot in het ondiepe water, waar

het een koud kunstje is om de vis uit het water te halen.

Wil de aalscholver aan eten geraken, dan moet hij dus

zijn veren nat maken. Om die te laten drogen, maakt hij

optimaal gebruik van de wind en de zon. Hij spreidt zijn

vleugels uit, richt ze naar de zon en laat de natuur de rest

van het werk doen.

Neem een voorbeeld aan de aalscholver

en maak optimaal gebruik van de wind.

Wil je de was laten drogen, laat dan je droogkast voor één

keer eens links staan. Als het weer het toelaat, droog je

was dan zoveel mogelijk op een rek of buiten, aan de

waslijn. Koop je een was- of droogtoestel, let dan op het

energielabel. Toestellen met een A-label zijn het zuinigst.

Net als de aalsgover is deze gier gek op het ochtendzonnetje om op temperatuur te komen

De reptielen

Reptielen zijn heel bijzondere dieren, en wel

omdat ze een wisselende lichaamstemperatuur hebben.

Of anders gezegd: hun lichaamstemperatuur verandert al

naargelang de omgeving waarin ze zich bevinden. Je kan

dus al wel raden dat de zon voor hen -veel meer nog dan

bij andere dieren- van onschatbaar groot belang is.

In het woestijnterrarium zie je -als je goed kijkt- een aantal

felgekleurde rode lampen hangen. Met decoratie of met

de lievelingskleur van reptielen heeft dat weinig te maken.

De rode lampen stralen warmte uit, en die warmte hebben

reptielen nodig om hun lichaamstemperatuur

op peil te brengen.. Hebben ze het

koud, dan gaan ze onder de lampen liggen. Wordt het wat

te warm en stijgt hun lichaamstemperatuur, dan zoeken ze

een minder warm plekje -ver weg van de lampen- op.

Neem een voorbeeld aan de reptielen

en verwarm je alleen als het nodig is.

Reptielen verwarmen zich alleen als het nodig is. Op een

heel eenvoudige manier kan ook jij dat eigenlijk doen.

Denk er maar eens over na. 's Nachts heb je bijvoorbeeld

geen verwarming nodig. Een half uurtje voor je

gaat slapen, kan je dus perfect de thermostaat van de

verwarming wat lager zetten. Voor 's nachts is de richttemperatuur

zestien graden Celsius. Voor overdag is dat

eenentwintig graden. Ben je overdag de deur uit, zet de

verwarming dan ook steeds een graadje lager.

Op dit plaatje kun je goed het effect van de warmtelamp zien

De ijsbeer

Isolatie? Daar moet je een ijsbeer niks over komen leren.

De allerwarmste jas of de dikste muts: het vervalt allemaal

in het niets als je het vergelijkt met de vacht van een ijsbeer.

IJsberen vind je normaal gezien terug in het

Noordpoolgebied. Het kan er ijs- en ijskoud zijn, maar de

ijsbeer is daar prima tegen gewapend. Met zijn onderhaartjes,

zijn goed gevulde speklaag en zijn dikke vacht

kan een ijsbeer zelfs de

de ergste kou aan. Bovendien is een ijsbeer zo gebouwd dat hij eigenlijk

nooit kan bevriezen. Kijk maar eens goed en dan zal je zien

dat een ijsbeer amper "uitsteeksels" heeft. Zijn oren bijvoorbeeld

zitten lekker dicht tegen zijn lichaam. Helemaal

anders dan bij jou, maar jij leeft dan ook niet (gelukkig niet)

op de Noordpool!

Neem een voorbeeld aan de ijsbeer en

wapen je tegen de koude.

Er zijn heel wat kleine tips, die er in de winter voor kunnen

zorgen dat je het heel wat warmer hebt. Tips zelfs, die

vaak niet eens veel geld hoeven te kosten. Bevestig achter

de radiatoren bijvoorbeeld een radiatorfolie, die een

groot deel van de warmte weerkaatst, die anders in de

muur zou verdwijnen. Hou ook -als het écht barkoud is zoveel

mogelijk alle deuren en gordijnen dicht. Plaats

eventueel tochtstrips rond de ramen en deuren, maar hou

er wel rekening mee dat je de ventilatie niet belemmert.

De zebra

Typisch aan zebra's zijn hun zwart-witte strepen. In de eerste

plaats zijn die vooral mooi, maar wat je waarschijnlijk

niet wist, is dat die strepen ook een functie hebben.

Eigenlijk hebben ze zelfs alles te maken met energie!

Zebra's leven doorgaans in heel warme streken.

Toch zal de zebra het nooit heel warm krijgen en daar

zorgen zijn strepen voor. De witte strepen stoten de

warmte af en zorgen er op die manier voor dat de lucht

gaat stijgen. De zwarte strepen doen net het tegengestelde.

Ze trekken de warmte aan en zorgen er dus voor

dat de lucht daalt. Die combinatie van stijgende en dalende

lucht heeft het effect van een ventilator. Er komt

immers een luchtcirculatie op gang, zodat de zebra -

alleen maar door optimaal gebruik te maken van de zon – altijd

een beetje in de wind loopt.

Neem een voorbeeld aan de zebra en

ventileer (en isoleer) je woning voldoende

Zeker bij goed geïsoleerde woningen is het nodig om

regelmatig te verluchten. Zet daarom elke dag gedurende

vijftien minuten de ramen open. Doe dat niet alleen in

de zomer, maar ook in de winter. Een goede luchtcirculatie

zorgt er immers voor dat vocht in je huis geen kans

krijgt en dus ook schimmels niet.

Helaas stond deze zebra niet in de zon, anders had je mooi kunnen zien dat de zwarte strepen warmer zijn dan de witte.

De gier

Je zal er een gier nooit op betrappen dat hij tijdens

het vliegen meer energie verspeelt dan nodig. Net zoals

bijvoorbeeld de ooievaar, maakt hij voor de volle honderd

procent gebruik van de natuurelementen en die zorgen

ervoor dat hij amper met zijn vleugels moet slaan.

Bij het vliegen laat de gier zich met zijn brede vleugels

drijven op de lucht. Vertrekken doet hij pas als de aarde

warm genoeg is. Hij wacht dan tot er een warme, stijgende

luchtstroom (thermiek) ontstaat, en die gebruikt

hij om moeiteloos hoogte te winnen. Als hij hoog

genoeg is, verlaat hij de luchtstroom en laat hij zich langzaam

omlaag glijden. Wil hij opnieuw hoger, dan zoekt hij

een nieuwe warme luchtstroom op, die hem weer in hogere sferen

zal brengen.

.

De kameel

Misschien wel het beste voorbeeld van een dier dat heel

zuinig omspringt met energie is de kameel. Want die

twee bulten die een kameel heeft? Die staan er echt niet

voor niks! Beide bulten worden door de kameel gebruikt

om een energievoorraad in op te slaan. Die energievoorraad

bestaat vooral uit vet en komt prima van pas bij

lange tochten door de woestijn.

De kameel heeft zijn hele lichaamsbouw mee

om tijdens die lange tochten zo weinig mogelijk energie

te verspelen. Zijn dikke vacht beschermt hem zowel

tegen de hitte van overdag, als tegen de koude van 's

nachts. Om zo weinig mogelijk vocht te laten verdampen,

houdt hij bovendien gedurende het grootste deel

van de dag zijn neusgaten op een heel klein spleetje.

Een handig truukje, maar we raden het je niet onmiddellijk

aan.

Neem een voorbeeld aan de kameel en

doe eens aan lange-termijn denken.

Lange-termijn denken is alleen maar gunstig voor je

energiefactuur. Denk er, vooraleer je een apparaat aankoopt,

bijvoorbeeld eens over na waar je dat apparaat

precies voor gaat gebruiken. Neem nu een ijskast. Een

veel te grote ijskast kost je alleen maar geld. De regel is

dat voor één persoon een inhoud van honderd liter kan

volstaan. Per volgende persoon komt daar vijftig liter bij.

Het nijlpaard

Het nijlpaard: het lijkt een lui dier en dat is

min of meer ook zo. Er is zelfs een goeie uitleg voor. Als

nijlpaarden zich wat loom gedragen, dan doen ze dat om

zo weinig mogelijk energie te verbruiken.

Nijlpaarden zijn grazers. Ondanks hun aangepaste maag

blijft het moeilijk om uit gras veel energie te halen.

Bovendien zijn het gezellige dikkerds met een zongevoelige

huid. Ze zouden in de Afrikaanse zon dus al

snel oververhitten en verbranden.

De oplossing voor al die problemen? Nijlpaarden gaan

alleen 's nachts grazen, als het lekker koel is. Overdag

liggen ze de hele dag rustig in het water. Op die manier

blijven ze koel ondanks de zon, verbruiken ze weinig

energie en hebben ze rustig de tijd om hun nachtelijke

portie gras te verteren.

Neem een voorbeeld aan het nijlpaard

en verbruik niet meer energie dan

nodig.

Sommige dingen, die ook jij regelmatig doet, kosten een

hoop energie. In veel gevallen kan het een pak zuiniger.

Neem bijvoorbeeld eens een douche in plaats van een

bad. Je verbruikt er de helft minder water en de helft

minder energie mee. Nog meer energie besparen?

Installeer dan douchespaarkop. Vervang -waar

mogelijk- gloeilampen ook door spaarlampen.

Het stokstaartje

Zou er morgen geen zon meer zijn, dan zou dat niet naar

de zin zijn van de stokstaartjes. Stokstaartjes gebruiken

de zon immers om het warm te krijgen.

Stokstaartjes komen voor in de Kalahariwoestijn

in Zuid-Afrika. Typisch aan die woestijn is dat

het er 's nachts verschrikkelijk koud kan zijn en overdag

heel warm. Om nu 's morgens op temperatuur te komen,

zal het stokstaartje altijd de zon opzoeken. Met zijn buikje

zal hij zich richten naar de zonnestralen, omdat zijn

buikje (doordat er zo weinig haar op staat) prima in staat

is om warmte op te slorpen.

Bij het ondergaan van de zon herhaalt hetzelfde scenario

zich. Het stokstaartje zal zich dan opnieuw bevoorraden

met energie om de koude nacht te kunnen trotseren.

Neem een voorbeeld aan het stokstaartje

en profiteer van de zon en

het daglicht.

De zon is dé warmtebron bij uitstek en je zou wel gek

zijn als je daar niet van profiteert. De zon levert bovendien

niet alleen warmte, maar ook veel licht. Hou daar

rekening mee in je huis, door gordijnen in de winter bijvoorbeeld

zoveel mogelijk open te laten overdag. Je kan

ook nog een stapje verder gaan en een zonneboiler aanschaffen.

Dan verwarm je tot de helft van je water met de zon!